De crisiseconomie
Hoe een herhaling van de Grote Depressie kan worden voorkomen
Paul Krugman, wiens werk onlangs werd onderscheiden met de Nobelprijs voor economie, toont in De crisiseconomie overtuigend aan hoezeer de huidige financiële crisis lijkt op de Grote Depressie van de jaren 1930 – en legt uit hoe een totale catastrofe voorkomen kan worden.
Tien jaar geleden analyseerde Krugman de economische crises in Azië en Latijns-Amerika. Hij zag die als een waarschuwing. In de jaren die volgden schoten de beurskoersen omhoog en maakten bedrijven veel winst, waardoor de crises van de jaren negentig uit beeld raakten. Maar nu is de crisiseconomie terug – een reprise van de jaren dertig lijkt niet onmogelijk.
In De crisiseconomie laat Krugman zien hoe het falende toezicht op de financiële wereld heeft geleid tot de grootste crisis sinds die van het interbellum, in de Verenigde Staten en de rest van de wereld. Ook beschrijft hij de maatregelen die nodig zijn om te voorkomen dat de wereldeconomie in een steeds diepere recessie raakt. Geschreven in een stijl die hem bij het grote publiek zo geliefd maakte - soepel, levendig, zeer goed geïnformeerd - zal De crisiseconomie zonder twijfel een hoeksteen blijken in het debat over de huidige economische situatie.
Fragment uit De crisiseconomie
“HET BELANGRIJKSTE PROBLEEM IS OPGELOST”
In 2003 verzorgde Robert Lucas, een hoogleraar aan de Universiteit van Chicago en de winnaar van de Nobelprijs voor de Economie in 1995, de presidentiële voordracht tijdens de jaarvergadering van de American Economic Association. Nadat hij had uitgelegd dat de discipline van de macro-economie was ontstaan als een reactie op de Grote Depressie, verklaarde hij dat het tijd was voor een stap voorwaarts: het “belangrijkste probleem van depressie-preventie is feitelijk opgelost.”
Lucas beweerde niet dat de conjunctuurcyclus, de onregelmatige afwisseling van recessies en bloeiperioden, die we op z’n minst al anderhalve eeuw meemaken, niet meer bestond. Maar hij beweerde wel dat de cyclus “beteugeld” was, tot het punt waarop de voordelen van iedere verdere beteugeling te verwaarlozen waren: het gladstrijken van de plooien in de groei van de economie zou slechts tot een onbeduidende toename van het algemeen welzijn leiden. Daarom was het tijd de aandacht te verleggen naar zaken als de economische groei op de langere termijn.
Lucas was niet de enige die beweerde dat depressie-preventie een opgelost probleem was. Een jaar later gaf Ben Bernanke, een voormalige hoogleraar van Princeton die was toegetreden tot het bestuur van de Federal Reserve – en spoedig tot voorzitter van de Fed zou worden benoemd – een opmerkelijk optimistische toespraak, getiteld “De Grote Matiging.” Net als Lucas betoogde hij dat het moderne macro-economische beleid het probleem van de conjunctuurcyclus had opgelost – of, nauwkeuriger geformuleerd, het probleem zodanig had weten te beperken dat het eerder een vervelende bijkomstigheid was geworden dan een zaak van het allerhoogste belang.
Slechts een paar jaar later terugblikkend, nu een groot deel van de wereld worstelt met een financiële en economische crisis die maar al te zeer doet denken aan die van de jaren dertig, klinken deze optimistische uitspraken bijna ongelooflijk zelfvoldaan. Extra vreemd aan dit optimisme was het feit dat economische problemen, die aan de jaren dertig deden denken, in de jaren negentig juist de kop op hadden gestoken in een aantal landen, waaronder Japan – ’s werelds tweede economie.
Maar in de eerste jaren van dit decennium werden de Verenigde Staten nog niet geplaagd door depressie-achtige problemen, terwijl de inflatie – de gesel van de jaren zeventig – eindelijk goed onder controle leek. En het betrekkelijk geruststellende economische nieuws was ingebed in een politieke context die tot optimisme aanleiding gaf: de wereld leek ontvankelijker voor markteconomieën dan bijna negentig jaar lang het geval was geweest.
Lof voor eerder werk van Paul Krugman
* 'Krugman geldt als een van de meest spraakmakende economen, iemand die de gave heeft om in een soepele stijl complexe economisch-politieke onderwerpen voor de geïnteresseerde leek helder te beschrijven.' - Menno Tamminga, NRC Handelsblad
* 'Een buitenstaander die genadeloos kijkt naar de verstrengeling van particulier geld en politieke macht.' - Marc Chavannes, NRC Handelsblad
* 'Krugman, vooral populair bij niet-economen om zijn toegankelijke stijl en kritische houding, was er inderdaad vroeg bij met zijn kritiek op de houdbaarheid van economische wonder van de jaren negentig. […] waar Krugman altijd wel een voorval, anekdote of metafoor achter de hand heeft en in beelden kan schrijven.' - NRC Handelsblad
* 'In zijn columns legt Krugman al jaren het vuur na aan de schenen van president Bush. De econoom, die hoogleraar is aan Princeton, houdt de Republikeinse regering verantwoordelijk voor de kredietcrisis. Die is volgens Krugman te wijten aan de onhoudbare combinatie van belastingverlagingen en het opschroeven van de overheidsuitgaven.' - de Volkskrant
volg ons
