Aletta Jacobsprijs 2026
Elanor Boekholt-O’Sullivan heeft op vrijdagmiddag 6 maart de Aletta Jacobsprijs in ontvangst mogen nemen, een prijs die sinds 1990 om de twee jaar door de Rijksuniversiteit Groningen wordt uitgereikt aan een vrouw die ‘een voortrekkersrol vervult op emancipatiegebied en een voorbeeldfunctie vervult voor andere vrouwen’. Met bewondering kijken we als uitgeverij naar hoe het Elanor lukt om vanuit haar persoonlijke motivatie ruimte te creëren voor vrouwen en meisjes, minderheden, voor alle mensen voor wie er van nature minder ruimte is.
De prijs is vernoemd naar de vrouw die wordt erkend als de eerste vrouwelijke arts van Nederland, de eerste vrouw die afstudeerde aan een Nederlandse universiteit. De vrouw die dus veel ruimte creëerde voor de vrouwen en meisjes in deze tijd. En sinds de tijd van Aletta Jacobs is er veel veranderd voor vrouwen en meisjes, in Nederland en wereldwijd.
Toch zijn we er nog niet. Toch leven we nog in een patriarchaat, met alle vooroordelen, verwachtingen en ongelijkheid die daaraan inherent zijn. Toch dendert Nederland naar beneden op de Global Gender Gap Index, en staan de rechten van vrouwen wereldwijd onder druk.
Het verzet daartegen, het losmaken van patriarchale denkbeelden en sociale patronen, is hard nodig. Vrouwen én mannen worden er beter van als wij ons actief ontkoppelen van dit systeem, en dat vergt ook het ‘ont-leren’ van oude denk- en handelswijzen met betrekking tot gender.
Actie Aletta
De Aletta Jacobsprijs draagt Elanor Boekholt-O’Sullivan op aan alle vrouwen die zich onveilig voelen of slachtoffer zijn geworden van geweld. ‘Eigenlijk is het buitengewoon triest dat het nog steeds nodig is om aandacht te vragen voor de veiligheid van vrouwen. Maar als je dan kijkt naar de cijfers over femicide, naar vrouwen die zich zelfs in opvanghuizen niet veilig voelen en naar al die meisjes en vrouwen die ooit in hun leven een nare ervaring hebben meegemaakt, dan weet je waarom het helaas wel nodig is.’
Die noodzaak heeft geleid tot de Actie Aletta: een collegetour langs zestien onderwijssteden, om samen met studenten, burgemeesters en experts in gesprek te gaan over het bevorderen van de vrijheid en veiligheid van vrouwen en concrete ideeën op te doen om onveilige situaties, agressie en gewelddadigheid tegen vrouwen te voorkomen. Elke stad geeft hieraan een eigen invulling.
Actie Aletta is een initiatief van Defensie in samenwerking met onder andere het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de Universiteiten van Nederland, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, Regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld en de campagne ‘Wij eisen de nacht op’.
Uitreiking
Tijdens de uitreiking in de aula van het Academiegebouw gaf Hoogleraar Leiderschap en Organisatieverandering Janka Stoker de lezing Rolmodel tegen wil en dank? Over het ongemak en de noodzaak van zichtbaarheid en Hoogleraar Veiligheid en Interventies en initiatiefnemer van de Nederlandse Femicide Monitor Marieke Liem de lezing Meer dan blauwe plekken. De gehele uitreiking is terug zien via op de website van de RUG.
